İş yaşamında başarılı olmak, sorumluluk almak ve mesleğine önem vermek kişinin hayatında önemli bir yer tutabilir. Ancak bazı insanlar için çalışmak, zamanla bir tercihten çok zorunluluk gibi hissedilmeye başlar.
İşten uzaklaştıklarında yapmaları gerekenleri düşünür, dinlenirken suçluluk hisseder veya sürekli bir şeylerle meşgul olma ihtiyacı duyarlar. Zamanla iş yaşamı, kişinin kendisine, ailesine ve yakın ilişkilerine ayırdığı alanı daraltabilir.
İşkoliklik Nedir?
İşkoliklik, kişinin çalışmaya yönelik yoğun bir içsel baskı hissetmesi ve gerektiğinde işten uzaklaşmakta zorlanmasıyla ilişkilidir.
Uzun saatler çalışmak tek başına işkoliklik anlamına gelmez. Kişinin neden bu kadar çalıştığı, çalışmadığında nasıl hissettiği ve bu durumun yaşamını nasıl etkilediği önemlidir.
Bazı kişiler için çalışmak yalnızca mesleki bir faaliyet değildir. Kendini değerli, yeterli veya güvende hissetmenin önemli bir yolu hâline gelebilir.
İnsan Neden Çalışmayı Bırakamaz?
İşkoliklikte aşırı sorumluluk alma, mükemmeliyetçilik, başarısızlık korkusu ve başkalarının beklentilerini karşılama ihtiyacı rol oynayabilir.
Bazı kişiler işleri kontrol altında tuttuklarında kendilerini daha güvende hisseder. Bazıları ise durduklarında karşılaşacakları duygulardan uzaklaşmak için sürekli meşgul kalabilir.
Örneğin kişi, iş yerinde herkesin sorununu çözerken kendi ihtiyaçlarını görmezden gelebilir. Başkalarına yardımcı olmak, zamanla kendi sınırlarını ihmal ettiği bir davranışa dönüşebilir.
Bu durum herkes için aynı nedenlerle ortaya çıkmaz. Önemli olan kişinin çalışmaya nasıl bir anlam yüklediğini anlamaktır.
İşkoliklik İlişkileri Nasıl Etkiler?
İşkoliklik yalnızca iş yerinde yaşanan bir güçlük değildir.
Kişi ailesiyle zaman geçirirken bile zihinsel olarak işte olabilir. Partneriyle birlikte olduğu anlarda telefonunu kontrol edebilir, tatilde dinlenmekte zorlanabilir veya sürekli tamamlanması gereken işlerden söz edebilir.
Zamanla partneri kendisini ikinci planda hissedebilir. Kişi ise ailesi için bu kadar çalıştığını düşünerek anlaşılmadığını hissedebilir.
Böylece başlangıçta aileye daha iyi bir yaşam sunma amacıyla sürdürülen yoğun çalışma, zamanla aile ilişkilerinde uzaklaşmaya neden olabilir.
Psikolojik Görüşmelerde Neler Ele Alınır?
Görüşmelerde öncelikle kişinin çalışma alışkanlıklarını, işten uzaklaştığında yaşadığı duyguları ve bu durumun yaşamındaki etkilerini anlamaya çalışıyorum.
Ağırlıklı olarak psikanalitik yaklaşımdan yararlanarak başarı, yeterlilik, sorumluluk ve değerli hissetme ihtiyacının kişinin çalışma biçimiyle nasıl ilişkili olabileceğini birlikte değerlendiriyoruz.
Bazen kişi çalışmayı azalttığında yalnızca boş zamanla değil, uzun süredir ertelediği duygusal ihtiyaçlarıyla da karşılaşabilir.
Buradaki amacım kişiye daha az çalışması gerektiğini söylemek değil; çalışmanın yaşamındaki yerini, hangi ihtiyaçlarına karşılık geldiğini ve kendi sınırlarını nasıl etkilediğini anlamasına yardımcı olmak.
